NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Vũ điệu quan hệ quân sự Trung – Mỹ

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Bảy 11, 2010

– Từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, trong 30 năm qua, quan hệ quân sự Trung – Mỹ giống như một vũ điệu tình bạn theo kiểu hai người bạn múa thường xuyên giẫm chân lên nhau. Những năm gần đây, giao lưu quân sự giữa hai nước ngày càng tăng, nhưng theo đó sự đối đầu cũng tăng lên, gây ra sự đứt quãng thường xuyên trong quan hệ.

Các chuyên gia của hai nước Trung Quốc và Mỹ đều cho rằng, sở dĩ quan hệ quân sự Trung – Mỹ luôn ở trong tình hình tốt xấu đan xen là do nguyên nhân hai bên thiếu lòng tin vào nhau trong thời gian dài, đặc biệt vấn đề Đài Loan là mâu thuẫn trung tâm trong quan hệ hai nước.

Và mới đây Mỹ và Hàn Quốc có kế hoạch tiến hành một cuộc tập trận chung tại khu vực giáp đường ranh giới phía Bắc trên Hoàng Hải. Đây có thể sẽ là dấu hiệu xấu đối với mối quan hệ vốn đã “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” giữa hai nước, nếu Mỹ thực hiện kế hoạch này.

Hơn nữa, việc Trung Quốc tiến hành tập trận bắn đạn thật tại biển Hoa Đông (Trung Quốc gọi là cuộc tập trận thường kỳ) cũng khiến người ta không khỏi nghi ngờ rằng, liệu đây có phải là động thái ngăn chặn hay không?

Theo các chuyên gia Trung Quốc, phía Mỹ nhiều lần vượt qua giới hạn “đỏ” do Trung Quốc quy định. Trên thực tế, Trung Quốc và Mỹ vẫn hoàn toàn chưa có sự tin cậy về chiến lược quân sự. Tiền đề để bình thường hóa quan hệ quân sự Trung – Mỹ là không được thách thức lợi ích cốt lõi của Trung Quốc, đã đến lúc phải “tạo lập quy củ” đối với Mỹ.

Bán vũ khí cho Đài Loan gây phương hại đến quan hệ quân sự hai
nước

Đối với Trung Quốc, một trong những trở ngại chủ yếu phát triển quan hệ quân sự Trung – Mỹ là việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Tháng 1/2010, sau khi Mỹ tuyên bố đồng ý bán lô vũ khí cho Đài Loan có trị giá trên 6 tỷ USD, Bắc Kinh đã phẫn nộ đóng cửa giao lưu quân sự song phương.
Dưới sự chỉ đạo của “Luật quan hệ với Đài Loan”, Washington tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan. Nhưng phía Trung Quốc luôn coi Đài Loan là lãnh thổ không thể xâm phạm của họ, vì vậy họ thể hiện thái độ vô cùng bất mãn đối với Mỹ. Đây thực sự là một trở ngại của quan hệ quân sự Trung-Mỹ, không thể giải quyết một sớm một chiều.

Phía Trung Quốc cho rằng, Mỹ đã không thực hiện “Công báo 8.17” đạt được giữa Trung – Mỹ vào năm 1982, trong đó quy định hàng năm Mỹ phải từng bước cắt giảm số lượng và chất lượng bán vũ khí cho Đài Loan, đồng thời bảo đảm vấn đề này cuối cũng phải được giải quyết. .
Tại Hội nghị an ninh châu Á được tổ chức tại Singapore mới đây, đại biểu Trung Quốc là Thượng tướng Mã Hiểu Thiên đã nhấn mạnh: “Việc bán vũ khí cho Đài Loan không phải là một vấn đề bình thường đối với Trung Quốc, mà là vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng xấu đến quan hệ Trung – Mỹ trong 30 năm qua”.
Bán vũ khí cho Đài Loan có nguồn gốc từ “Luật quan hệ với Đài Loan”, một bộ luật của nước Mỹ. Nhìn ở góc độ chính sách quốc gia, luật pháp nội bộ không nên gây ảnh hưởng xấu đến quan hệ Trung – Mỹ. Để vượt qua trở ngại vấn đề bán vũ khí cho Đài Loan, Mỹ cần phải xây dựng một phương án vừa giữ được sự tôn nghiêm, vừa có thể giải thích với phía Trung Quốc.

Trung Quốc tìm cách thay đổi quy tắc trò chơi

Những trở ngại cho quan hệ quân sự Trung – Mỹ bao gồm: Thứ nhất, là việc bán vũ khí cho Đài Loan. Thứ hai, là tàu chiến, máy bay Mỹ tiến hành tuần tra, theo dõi với cường độ cao ở các vùng biển Nam Hải (biển Đông), biển Hoa Đông của Trung Quốc. Thứ ba, là “Luật ủy quyền quốc phòng năm tài khóa 2000” và “Luật bổ sung Jackson-Vanik”, tiến hành hạn chế giao lưu quân sự hai nước trên 12 lĩnh vực. Vì vậy, trách nhiệm gây ra trở ngại cho giao lưu quân sự hai nước hoàn toàn không phải ở phía Trung Quốc.
Phó Viện trưởng Viện Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Bắc Kinh, ông Giả Khánh Quốc cho rằng, cùng với việc tăng cường sức mạnh quốc gia của Trung Quốc và sự tăng lên về mức độ phối hợp với Mỹ trên các phương diện, Trung Quốc chờ đợi Mỹ cần phải tôn trọng lợi ích cốt lõi của họ hơn, đây là nguyên nhân mà Trung Quốc phản ứng mạnh mẽ, quyết liệt hơn so với trước đây.
Sở dĩ Trung Quốc lựa chọn thời điểm này để tìm cách thay đổi quy tắc trò chơi là có 3 nguyên nhân sau:
Thứ nhất, quan hệ hai bờ Eo biển Đài Loan đang ổn định và phát triển chưa từng có. Trong giai đoạn giao lưu hòa bình này, Bắc Kinh không muốn Mỹ lợi dụng việc bán vũ khí cho Đài Loan để nhúng tay can thiệp vào quan hệ hai bờ Eo biển Đài Loan.
Thứ hai, sự phát triển toàn diện quan hệ Trung-Mỹ và sự trỗi dậy về kinh tế những năm gần đây của Trung Quốc đã làm cho khả năng của Mỹ có thể gây ảnh hưởng đến đại cục phát triển của Trung Quốc giảm xuống. Ngược lại, trong các vấn đề tài chính, ngoại giao, Mỹ đang ngày càng phải cầu cứu sự trợ giúp nhiều hơn của Trung Quốc. Nếu muốn hợp tác với Trung Quốc thì Mỹ phải quan tâm đến lợi ích cốt lõi của Trung Quốc.
Thứ ba, nghiên cứu, đánh giá kỹ Chính phủ Obama là cơ hội rất tốt để tiếp tục nâng cao quan hệ Trung – Mỹ; từ Tổng thổng đến các quan chức, nhân viên phụ trách vấn đề Trung Quốc ở các cấp, Bắc Kinh đều có thể tìm được đối tượng chủ trương hợp tác và đối thoại. Việc bán vũ khí cho Đài Loan là một phần rất nhỏ trong chính sách đối với Trung Quốc của Obama, đối với Bắc Kinh, thì đó là lợi ích cốt lõi của họ. Lấy “lớn” so sánh với “nhỏ” là cơ sở và điểm xuất phát của quan điểm cho rằng có thể thay đổi quy tắc trò chơi.

Tin cậy yếu

Phó Giáo sư Vương Bảo cho rằng, Trung Quốc chưa từng chủ trương gây ra mâu thuẫn giữa quân đội hai nước, thông thường đều do phía Mỹ không tôn trọng lợi ích cốt lõi và mối quan tâm to lớn của nhau. Cần phải tiến hành đối thoại có hiệu quả hơn và không nên gây ra nguy cơ mất kiểm soát. Tiền đề cho sự bình thường hóa quan hệ quân sự Trung – Mỹ là không được thách thức đến lợi ích cốt lõi của Trung Quốc.
Ông Vương Bảo cho rằng, sự tin cậy về quân sự giữa hai bên Trung – Mỹ thường rất yếu. Trong xử lý vấn đề lợi ích cốt lõi, trên thực tế quân đội hai nước còn có không gian đối thoại rất rộng mở. Ví dụ như chống khủng bố quốc tế, hai bên có thể bắt tay tấn công chủ nghĩa khủng bố; hay như vấn đề an ninh trên biển, cùng đối phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, bao gồm tấn công cướp biển, an ninh đường biển đều có rất nhiều không gian hợp tác.
Thiếu tướng Dương Nghị cho rằng, quan hệ Trung – Mỹ muốn quay trở lại bình thường hoàn toàn, cần phải giải quyết vấn đề liên quan đến “lợi ích cốt lõi” ảnh hưởng mang tính chu kỳ đến quan hệ Trung – Mỹ. Sau khi trải qua những trở ngại lớn năm 2009, hiện nay đã là thời điểm hai nước Trung – Mỹ cần định vị chiến lược trở lại một cách bình tĩnh, thực tế và sáng suốt.
Chiến lược đối ngoại của hai nước Trung-Mỹ đều có biến số và không biến số, khuynh hướng chiến lược của hai nước đều có tác động ảnh hưởng lẫn nhau đối với chính sách của đối phương.
Việc nguyên thủ hai nước đạt được nhận thức chung về xây dựng quan hệ “toàn diện, tích cực, hợp tác” có ý nghĩa tích cực, nhưng việc lý giải và xây dựng mối quan hệ này như thế nào lại không phải là một vấn đề dễ dàng. Không thể coi nhẹ khoảng cách về quan điểm giữa hai bên. Mặc dù Trung Quốc luôn nói, họ kiên trì con đường phát triển hòa bình, nhưng Mỹ vẫn có thái độ “nghi ngờ”.
Theo Thiếu tướng Dương Nghị, với tư cách là một siêu cường và một nước lớn đang trỗi dậy, giữa Mỹ và Trung Quốc tồn tại mâu thuẫn mang tính kết cấu, việc định vị chiến lược đúng đắn sẽ có thể ngăn chặn nguy cơ bất ổn, thậm chí xung đột quân sự do sự trỗi dậy của một nước lớn gây ra.
Trung Quốc sẵn sàng cùng Mỹ sáng tạo nên lịch sử quan hệ tốt đẹp giữa các nước lớn, vấn đề then chốt là Mỹ cần từ bỏ tư duy chính trị quyền lực nước lớn truyền thống, thống nhất giữa lời nói và hành động trong việc hoan nghênh một nước lớn có sức mạnh, phồn vinh và thành công (Trung Quốc) phát huy vai trò tích cực hơn trên toàn cầu.

Nguyễn Hoàng (Tổng hợp)
________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: