NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Chiếc tàu Vinashin đưa Việt Nam quay lại CLB Paris và London?

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Bảy 19, 2010

Lê Trọng Nhi

SGTT.VN – Năm 2010 với một Vinashin và đâu đó tiềm ẩn nếu có thêm vài Vinashin trong vài năm kế tiếp thì con tàu kinh tế Việt Nam sẽ có nguy cơ phải quay đầu trở lại với Câu lạc bộ Paris và Câu lạc bộ London thêm một lần nữa.

Chào London – hẹn Paris?

Ngày 30.6.2010, sau 12 năm 6 tháng, “chiếc tàu” Vinashin chính thức phát những tín hiệu cấp cứu. Tín hiệu cấp cứu của Vinashin tại thời điểm này, không chỉ là tín hiệu cấp cứu muộn màng đối với Vinashin mà còn là tín hiệu cảnh báo chung đối với cả đoàn tàu kinh tế Việt Nam.
Năm 2010 với một Vinashin và đâu đó tiềm ẩn nếu có thêm vài Vinashin trong vài năm kế tiếp thì con tàu kinh tế Việt Nam sẽ có nguy cơ phải quay đầu trở lại với Câu lạc bộ Paris và Câu lạc bộ London thêm một lần nữa.

Nhầm lẫn hay sai lầm?

Tuần trước, ông bạn luật sư Nguyễn Ngọc Bích có hai bài viết trên Tuần Việt Nam, theo tôi hiểu, luật sư Bích nhận định sự hình thành và phương cách hoạt động của Vinashin là nhầm lẫn và ngộ nhận. Vinashin nhầm lẫn trình độ quản trị khoa học và quản trị thuận tiện, nhầm lẫn giữa sở hữu vốn và sử dụng vốn, nhầm lẫn chính mình. Những nhận định này chỉ tạm đúng ở phần hình thức và một phần nội dung của những phương án kinh doanh, nhưng chưa đủ và chưa thực đúng với bản chất cốt lõi của vấn đề.
Theo tôi, đó là một sai lầm, một sai lầm rất lớn. Ngay khi bắt đầu đã sai lầm lớn và từ đó nảy sinh ra hàng loạt sai lầm khác. Nhầm lẫn và sai lầm hay sai phạm là rất khác nhau.
Sự việc đã vỡ rồi và những tín hiệu SOS bên ngoài về Vinashin trước đây cũng đã xong rồi. Lúc này với những cách nhìn tích cực và chuyên môn, chúng ta cần lắng nghe và chắt lọc những tín hiệu SOS mới của Vinashin và về Vinashin như thế nào và có những hành động thích ứng gì?
Có ít nhất hai sai lầm cơ bản cần ghi nhận và hai hành động thích ứng cần được thực hiện.

Hai sai lầm cơ bản: Nghe và lắng nghe

Tháng 12.1993, qua Câu lạc bộ Paris, khoản nợ chính phủ với nước ngoài được cơ cấu lại và giảm trên 50% còn 554 triệu USD. Tháng 12.1997 khoản nợ thương mại với nước ngoài cũng được cơ cấu lại qua Câu lạc bộ London giảm còn 775 triệu USD. Tổng số nợ nước ngoài của Việt Nam được tái cơ cấu này chưa bằng 50% số nợ nước ngoài của Vinashin hiện nay.
Sai lầm cơ bản đầu tiên là vì chỉ nghe chứ không lắng nghe. Vinashin đã không lắng nghe là dễ hiểu, nhưng giới thẩm quyền quản lý cấp trên cũng chỉ nghe từ Vinashin và không lắng nghe chung quanh và bên ngoài Vinashin, mới là điều thật đáng quan ngại và quan tâm. Chính với sai lầm không lắng nghe đó, cho nên từ ngày 15.5.2006, đã cho phép hình thành một Vinashin thí điểm và thử nghiệm và không có một bộ khung quản lý, giám sát và chế tài khả dĩ. Một Vinashin được phép điều hành theo phương án thí điểm và phương pháp thử nghiệm có quyền sai, có quyền nhầm lẫn và có quyền vượt quyền trong suốt 4 năm phát triển với độ nóng đến bốc hơi: 200 công ty con – cháu – chắt – chút – chít, những khoản nợ trên 4 tỉ USD khi nền kinh tế luôn thiếu và khát vốn. Nghe chứ không lắng nghe, chính là sai lầm của hầu hết tất cả những sai lầm và hệ quả hiện nay.
Hành động thích ứng với sai lầm này là hãy quay trở lại với lắng nghe và tăng cường những khả năng lắng nghe. Đừng nhầm lẫn khi chỉ nghe những âm thanh rời rạc hoặc chắp nối lủng củng để cho rằng đó là một khúc giao hưởng hoành tráng. Nhưng nếu lắng nghe thì sẽ biết và hiểu rằng đó chỉ là một tấu khúc bị sắp đặt vội vã và cẩu thả, chứ không phải là một phần của một bản giao hưởng hay.
Nghe được âm thanh chỉ cần tai không bị điếc. Lắng nghe âm thanh cần trí não và am hiểu âm thanh. Tai chúng ta đã nghe nhiều, nghe lâu và nghe rất lớn những mớ âm thanh hỗn độn và lộn xộn của Vinashin. Bây giờ chúng ta phải lắng nghe không chỉ bằng tai nhưng phải bằng nhiều tri thức, cảm xúc và lương tâm… để còn có cơ hội sắp xếp lại thành một hoặc những bản giao hưởng kinh tế mà nền kinh tế và xã hội Việt Nam có thể hiểu và thưởng thức được.

Hành động thích ứng: thí điểm dàn trải – thử nghiệm kinh tế

Sai lầm cơ bản kế tiếp là chính sách thí điểm và thử nghiệm kinh tế. Kinh tế học và hầu hết các vấn đề gắn liền với kinh tế không phải là lĩnh vực khoa học thực nghiệm để được thử nghiệm trong những phòng thí nghiệm. Thế mà, chúng ta đã cho phép thí điểm và thử nghiệm không chỉ một Vinashin với kích cỡ quá lớn mà với hàng loạt Vinashin khác cũng với những kích cỡ mà không một phòng thí nghiệm nào có thể kham nổi (ngay cả phòng thí nghiệm của trường Kinh doanh của Đại học Harvard… ngay cả nếu họ có). Kiểu cách thí điểm – thử nghiệm dàn trải hàng loạt với những kích cỡ rất dễ vượt tầm kiểm soát là loại sai lầm nghiêm trọng thường thấy trong cách tư duy và triển khai với khá nhiều chiến lược – kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam.
Thật sai lầm khi nghĩ rằng một khi nắm bắt và hiểu biết kỹ thuật và công nghệ đóng tàu lớn thì cũng sẽ nắm bắt và hiểu biết tài chính và thương mại quy mô lớn.
Lĩnh vực quản trị về kỹ thuật và công nghệ đóng một số chủng loại tàu chuyên dụng và lớn có thể không còn là vấn đề quá lớn và khó để Vinashin học hỏi và tích lũy, nhưng lĩnh vực quản trị về tài chính và thương mại mới là vấn đề và điểm chết. Nhẩm tính cách và nhịp độ giải ngân (mua sắm, chi tiêu, hùn vốn…) của Vinashin trong hai năm 2006 và 2007 khiến tôi nghĩ và tin rằng lĩnh vực quản lý tài chính của Vinashin đã bị Vinashin cũng như bộ Tài chính xem nhẹ và bỏ trống.
Thật sai lầm khi nghĩ rằng một khi nắm bắt và hiểu biết kỹ thuật và công nghệ đóng tàu lớn thì cũng sẽ nắm bắt và hiểu biết tài chính và thương mại quy mô lớn. Những người đang còn mày mò với những con số kế toán cấp trung cấp vài chục triệu USD mà được giao cho những con số tài chính cấp đại và trên đại học vài trăm triệu và vài tỉ USD, thì không khác nào giao súng đạn bom mìn thật cho những đứa trẻ ham thích đồ chơi. Vinashin có lẽ là thế và như thế.
Hành động thích ứng đối với sai lầm này là (i) nhanh chóng chấp nhận và thu nhận những đội ngũ chuyên viên – chuyên gia thứ thiệt và thực thụ trong nước và quốc tế vào những vị trí chuyên môn đặc biệt và quản trị cấp cao; đồng thời cương quyết thu hẹp những lĩnh vực hoạt động kinh doanh trái ngành nghề lõi và cắt bỏ – cắt lỗ những dự án nếu có làm xong cũng không mang lại hiệu quả lâu dài. (ii) Chấm dứt các chính sách thí điểm – thử nghiệm kinh tế và đặc biệt là những thử nghiệm với những khoản vốn vay nước ngòai mà không có bộ khung quản lý – giám sát – chế tài khả dĩ và rõ rệt.
Xin hãy thôi và đừng lạm dụng, nhồi nhét những tư duy và hình ảnh Thánh Gióng vào trong những chiến lược – kế hoạch – chương trình – dự án kinh tế phát triển để cả đoàn tàu kinh tế Việt Nam không bị buộc phải quay đầu trở lại với Câu lạc bộ Paris và Câu lạc bộ London thêm một lần nữa.

_____________________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: