NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Nhiều tổng công ty nhà nước thua lỗ lớn

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Bảy 21, 2010

Mạnh Quân

SGTT.VN – Nhiều tổng công ty chẳng những không phát huy được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế tương xứng với lợi thế sẵn có và sự đầu tư của nhà nước mà còn hoạt động kém hiệu quả và không bảo toàn được vốn. Cung cách quản trị ở nhiều tổng công ty lớn tùy tiện, thiếu trách nhiệm, gây ra những hậu quả không nhỏ.

Kết quả sản xuất, kinh doanh ở các tập đoàn kinh tế nhà nước đã được nói đến nhiều. Nhưng ở các tổng công ty nhà nước (TCTNN), tình hình tài chính, kết quả sản xuất, kinh doanh về cơ bản vẫn là một ẩn số. Cho đến khi có kết quả kiểm toán gần đây…

Đáng lo ngại

Cho đến năm 2009, Kiểm toán Nhà nước đã kiểm toán báo cáo tài chính năm 2008 của 183/242 doanh nghiệp hạch toán độc lập thuộc 20 TCTNN. Những số liệu, thông tin mới được tập hợp qua các cuộc kiểm toán này cho thấy nhiều vấn đề cũng rất đáng lo ngại, cho dù nhiều TCTNN vẫn đang có lãi.

Theo kết quả kiểm toán, năm 2008 có đến 88% số doanh nghiệp được kiểm toán (161/183) có lãi. Tổng lợi nhuận trước thuế của 20 TCTNN này đạt 16.626 tỷ đồng. Tỷ suất lợi nhuận trước thuế trên tổng doanh thu, thu nhập thuần bình quân đạt 11,14%, trên vốn chủ sở hữu đạt 32,14%, tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu bình quân 23,87%.

Tuy nhiên, cũng có những tổng công ty bị thua lỗ khá lớn. Theo đánh giá của Kiểm toán Nhà nước, các doanh nghiệp này chẳng những không phát huy được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế tương xứng với lợi thế sẵn có và sự đầu tư của nhà nước mà còn hoạt động kém hiệu quả và không bảo toàn được vốn.

Trong số này, có thể kể: tổng công ty Cơ khí Xây dựng lỗ lũy kế đến 31.12.2008 là 39 tỷ đồng; tổng công ty Công trình giao thông 6 lỗ gần 68 tỷ đồng, lỗ luỹ kế 149 tỷ đồng. Tổng công ty Cà phê tuy báo cáo lãi 199 tỷ đồng nhưng lỗ lũy kế vẫn rất cao: 525 tỷ đồng.

Tổng công ty Thép Việt Nam (không có trong danh sách kiểm toán) vừa qua cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ lỗ năm 2008 là 500 tỷ đồng và năm 2009 lỗ 575 tỷ đồng với nguyên nhân chính nêu ra là thực hiện nhiệm vụ bình ổn giá (trong khi qua kiểm tra, năm 2009 tổng công ty này đã 31 lần điều chỉnh giá và là 1 trong các doanh nghiệp điều chỉnh giá nhiều lần nhất trong năm).

Quản lý tài chính yếu kém

Nhưng điều đáng lo nhất ở các TCTNN qua đợt kiểm toán này là vấn đề quản lý tài chính ở nhiều tổng công ty rất yếu kém. Rất nhiều đơn vị, tổng công ty lớn để tồn tại các khoản nợ khó đòi cao như: tổng công ty Lương thực miền Nam có khoản nợ khó đòi 56 tỷ đồng; tổng công ty Xây dựng Hà Nội 51,2 tỷ đồng, công ty Thương mại và xuất khẩu Viettel thuộc tập đoàn Viettel (khi đó còn là tổng công ty) để nợ quá hạn 79 tỷ đồng…

Đáng chú ý, một số doanh nghiệp xây dựng thực hiện cơ chế khoán nhưng do thiếu kiểm tra, kiểm soát nội bộ nên nhiều khoản phải thu, tạm ứng không quyết toán, để tồn những khoản nợ lớn khó có khả năng thu hồi.

Ví dụ như tổng công ty Cơ khí Xây dựng có tổng nợ khó đòi lên tới 118,6 tỷ đồng trong đó có rất nhiều khoản tạm ứng vượt tỷ lệ khoán nội bộ cho nhiều cán bộ đã chuyển công tác, không còn khả năng thu hồi. Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 6 cũng để nợ khó đòi lên đến 46,4 tỷ đồng và đã buộc phải trích lập dự phòng gần 28 tỷ đồng…

Lãng phí, kém hiệu quả

Cũng giống như các tập đoàn, các TCTNN được đặc quyền sử dụng những nguồn lực lớn nhưng lại sử dụng lãng phí, kém hiệu quả.

Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, nắm nhiều đất nhất là tổng công ty Cà phê với diện tích trên 357 triệu m2. Tổng công ty đầu tư Phát triển đô thị và khu công nghiệp Việt Nam có gần 63 triệu m2 đất. Tổng công ty Hoá chất Việt Nam (nay đã lên tập đoàn) nắm trên 13 triệu m2, tổng công ty Lâm nghiệp có trên 38,78 triệu m2, tổng công ty Du lịch Sài Gòn có gần 23 triệu m2… Nhưng nhiều diện tích đất trong số đó đã được sử dụng sai mục đích: như công ty Cà phê đường 9 thuộc tổng công ty Cà phê đã bán đấu giá, chuyển nhượng 452 ngàn m2 đất; công ty Cổ phần xăng dầu chất đốt Hà Nội, thuộc tổng công ty Vận tải Hà Nội đem cho thuê 1.333 m2, công ty cổ phần Vận tải và dịch vụ hàng hoá cho thuê 972 m2…

Nhiều tổng công ty quản lý đất yếu kém, để bị lấn chiếm lớn: tổng công ty Cà phê để bị lấn chiếm trên 9,5 triệu m2, tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 6 để bị lấn chiếm 16.683 m2. Nhiều tổng công ty khác, qua kiểm kê, diện tích đất được giao lớn hơn nhiều so với diện tích đất thực tế có nộp thuế…

Lao theo cơn lốc chứng khoán, ngân hàng…

Cũng giống như nhiều tập đoàn lớn, đã có 10 TCTNN lao theo cơn lốc đầu tư tài chính, chứng khoán, ngân hàng… và một số tổng công ty đã thua lỗ lớn do đầu tư qua đấu giá hoặc giao dịch trên sàn. Cung cách quản trị ở nhiều tổng công ty lớn cũng cho thấy sự tùy tiện, thiếu trách nhiệm và thiếu sự giám sát, gây ra những hậu quả không nhỏ.

Ví dụ như ở tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam, một phó tổng giám đốc tuỳ tiện ký vào bản phụ lục hợp đồng nhập khẩu sửa đổi trong khi chưa có sự uỷ quyền của tổng giám đốc, làm giảm lợi nhuận khoảng 10,7 tỷ đồng. Hay như tổng công ty Cà phê, do không nghiên cứu kỹ công nghệ, nên các xưởng chế biến đầu tư (bằng vốn vay ODA) không đồng bộ, công nghệ lạc hậu, đã nhiều năm không sử dụng, hiện đang chờ bán sắt vụn, trong khi hầu hết diện tích cà phê chè trồng theo chương trình phát triển cà phê chè vay vốn ODA bị chết trắng (8.059 ha).

Báo động nợ

Nếu như hệ số nợ trên vốn chủ sỡ hữu ở nhiều tập đoàn đã cao thì ở khối TCTNN, tỷ lệ này càng đáng báo động. Năm 2008, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu của tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 6 là 30,53 lần; tổng công ty Xây dựng Công nghiệp Việt Nam là 16,47 lần, tổng công ty Xây dựng Hà Nội 14 lần, tổng công ty Cơ khí Xây dựng trên 7 lần…

Việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước (nộp thuế) ở khối TCTNN cũng là vấn đề đáng nói. Hầu hết các đơn vị được kiểm toán đều kê khai thiếu thuế và các khoản phải nộp về ngân sách nhà nước. Qua kiểm toán, kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị tăng thu cho ngân sách 548 tỷ đồng (trong đó thuế thu nhập doanh nghiệp 346 tỷ đồng, thuế giá trị gia tăng 111,7 tỷ đồng…).

Cho dù có nhiều tổng công ty vẫn đang kinh doanh thuận lợi, có lãi nhưng với những thực tế nêu trên (mà nhiều tổng công ty đang có lãi cũng gặp phải) thì hiệu quả, lợi nhuận ở nhiều tổng công ty là rất không bền vững, nhất là với những tổng công ty có hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sỡ hữu quá cao (trên 10 lần), để dư nợ khó đòi quá lớn, đầu tư nhiều ra ngoài lĩnh vực chính…

_________________________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: