NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

“Rút ruột” công trình: Căn bệnh nan y và những thảm họa được báo trước

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Mười 18, 2010

Hương Vũ

Thượng tá Phan Cao Thu Phó trưởng Phòng PC46 Công an Hà Nội đánh giá, “rút ruột” công trình không chỉ gây thiệt hại lớn tài sản cho Nhà nước mà điều nguy hiểm ở chỗ đã gây ra thiệt hại về tính mạng người sử dụng công trình.

Ngày 13/10, Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT&CV (PC46) Công an Hà Nội khám phá vụ “rút ruột” công trình xây dựng Trường Tiểu học Tân Hội A, huyện Đan Phượng. Tỷ lệ “rút ruột” ở riêng hạng mục móng đang thi công được xác định khoảng 50%. Vụ việc này tiếp tục gióng lên hồi chuông về tệ bớt xén vật tư, nguyên liệu tại các công trình xây dựng bằng tiền của Nhà nước và nhân dân. Nói cách khác, đây là một công đoạn trong chuỗi các hành vi tham nhũng thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản đã và đang gây bức xúc trong xã hội…

Vụ “rút ruột” công trình trường tiểu học được khám phá như thế nào?

Thượng tá Phan Cao Thu, Phó trưởng Phòng PC46 Công an Hà Nội cho biết, Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội đã chỉ đạo các lực lượng đặc biệt quan tâm đến chất lượng các công trình xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước như đường sá, cầu cống, đặc biệt các dự án, công trình xây dựng bệnh viện, trường học…
Từ sự chỉ đạo này, dịp sát Tết Nguyên đán năm 2009, Phòng PC46 đã khám phá vụ “rút ruột” công trình Trường Tiểu học Trưng Trắc, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, đề nghị truy tố 2 đối tượng về tội tham ô tài sản. Tiếp đó, Công an TP Hà Nội tiếp tục có văn bản chỉ đạo các lực lượng Công an Hà Nội phối hợp Sở Xây dựng cần nắm chắc tình hình và quản lý tốt đối với các công trình phục vụ Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, cũng như các công trình sử dụng nguồn vốn NSNN khác.
Từ định hướng trên, Đảng ủy, Ban chỉ huy Phòng PC46 đã tổ chức thực hiện, tập trung xem xét các biểu hiện “rút ruột” công trình tại một số dự án. Công trình xây dựng Trường Tiểu học Tân Hội A, là điểm khởi đầu cho đợt kiểm tra, phát hiện những sai phạm và đấu tranh chống tội phạm “rút ruột” công trình bằng vốn NSNN.
Những thông tin về dấu hiệu “rút ruột” công trình Trường Tiểu học Tân Hội A được người dân xã Tân Hội cung cấp cho cơ quan điều tra Công an Hà Nội từ đầu tháng 10/2010, khi công trình đã thực hiện xong việc đào móng và bắt đầu thi công cốt thép móng để chuẩn bị đổ bê tông. Ngay lập tức, một tổ trinh sát 3 người của Đội Công nghiệp – Xây dựng, Phòng PC46 được Ban chỉ huy phòng giao nhiệm vụ “nằm vùng” để kiểm tra, xác minh thông tin.
Quá trình thực hiện các biện pháp nghiệp vụ tổ chức trinh sát, tổ công tác đã nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ nhiệt tình của người dân nơi đây. Tổ đã thu thập các thông tin, chứng cứ, tài liệu chuẩn xác về diễn biến thi công và phương thức, thủ đoạn “rút ruột”, từ đó lập kế hoạch phá án.
Sáng 13/10, nhằm ngày đơn vị thi công lựa chọn “ngày đẹp” để thực hiện việc đổ bê tông lên phần cốt thép móng đã bị “rút ruột”, các tổ trinh sát của PC46 cũng đã sẵn sàng ở các vị trí xung quanh khu vực đổ móng. Khoảng 8h sáng, đại diện nhà thầu làm lễ khấn vái thổ công trước khi đổ móng.
Khi xe bê tông thứ 2 vào vị trí, các đối tượng thuộc nhà thầu, tư vấn giám sát đang mải mê thì các trinh sát bất ngờ xuất hiện, bắt quả tang hành vi “rút ruột”. Vụ án đang được cơ quan điều tra khẩn trương thu thập các tài liệu, chứng cứ để phục vụ việc khởi tố vụ án, làm rõ trách nhiệm của các cá nhân và đơn vị có liên quan để xử lý nghiêm theo pháp luật.

“Rút ruột” công trình – công đoạn cuối của chuỗi tham nhũng trong xây dựng cơ bản

Còn nhớ thời điểm đầu năm 2005, Phòng PC46 Công an Hà Nội là đơn vị Công an đầu tiên trong toàn quốc “khai màn” khám phá loại án “rút ruột” công trình với việc bắt quả tang hành vi bớt xén vật tư móng cọc nhồi công trình xây dựng nhà tái định cư A2 Kim Giang, quận Thanh Xuân, Hà Nội, với tỷ lệ “rút ruột” khoảng 50%. 6 bị cáo liên quan trong vụ án đã bị xét xử với mức án cao nhất là 7 năm tù giam.
Từ kinh nghiệm của vụ việc này, PC46 và các đơn vị nghiệp vụ Công an Hà Nội tiếp tục khám phá một loạt các vụ án “rút ruột” công trình khác, gây tiếng vang trong dư luận nhân dân như vụ “rút ruột” công trình 37 Ngô Quyền, 1A Yết Kiêu, hạng mục móng cầu chợ Đệm thuộc dự án đường cao tốc Trung Lương… Tất cả các vụ án đều được phát hiện sớm từ khi thi công phần móng, với tỷ lệ “rút ruột” được xác định ở riêng hạng mục này là từ 30 – 50%.
Thượng tá Phan Cao Thu phân tích: “Rút ruột công trình” là một khái niệm mang tính hình tượng để nói về tội phạm tham nhũng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Đặc trưng của loại tội phạm “rút ruột” công trình là mang ý thức chủ quan, có tính tổ chức (thể hiện ở việc có sự chỉ đạo, thông đồng giữa nhà thầu và tư vấn giám sát, chỉ đạo từ cấp trên tới những người chịu trách nhiệm thi công trên công trường) để đạt được mục tiêu rút bớt vật tư (số lượng, khối lượng, chủng loại và công nghệ, nhân công thi công) nhằm rút tiền chia nhau, bù lại tiền “tiêu cực” trước đó các đối tượng đã bỏ ra để được trúng thầu, giao thầu. Do vậy, “rút ruột” công trình được đánh giá là công đoạn cuối của một chuỗi tham nhũng trong xây dựng cơ bản.
Tình trạng thiếu vắng một thị trường xây dựng hoàn chỉnh, thiếu thông tin… là mảnh đất màu mỡ cho cạnh tranh không lành mạnh, không minh bạch. Trong điều kiện như vậy, dù không muốn làm ăn gian dối nhưng buộc các đơn vị từ chủ dự án, chủ đầu tư đến các nhà thầu chính, nhà thầu phụ, tư vấn giám sát đều phải thực hiện việc lo lót, luồn lách, chạy chọt, “lại quả”… để được dự án, được giao nhận công trình, được ký hợp đồng…
Đối với công trình không thuộc vốn NSNN, chủ dự án, chủ đầu tư phải “chạy” ngay từ khâu lập dự án, phê duyệt dự án mà giới chuyên môn xây dựng thường gọi là “đục thủng các cửa” như Quy hoạch – Kiến trúc, Tài nguyên – Môi trường, từ các “cửa” cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án đến “cửa” chính quyền địa phương các cấp, “cửa” cơ quan chủ quản… liên quan đến việc thu hồi, giao đất, GPMB… Đối với các công trình thuộc vốn NSNN, chủ đầu tư lại phải “chạy” cơ quan chủ quản, cơ quan tài chính, các cấp chính quyền để được giao là chủ đầu tư. Quá trình chạy chọt, một số lượng tiền rất lớn được chi vào các khâu này. Dự án càng lớn, khả năng lợi nhuận càng cao thì tiền để “đục” các “cửa” càng nhiều.
Sau khi trở thành chủ dự án, được giao là chủ đầu tư thì song song với việc triển khai dự án, công trình, vấn đề đặt ra là chủ dự án, chủ đầu tư của bất kỳ công trình sử dụng bằng nguồn vốn nào cũng phải nghĩ ngay đến việc “thu hồi vốn” trong quá trình “chạy” dự án.
Một doanh nghiệp trong ngành xây dựng cho biết, phần tiêu cực phí để tham gia đấu thầu hoặc chỉ định thầu phải chi thường được tính bằng phần trăm giá trị hợp đồng. Mức trung bình hiện nay là 10% trở lên. Do vậy, nếu giai đoạn đầu, chủ đầu tư, chủ dự án là những người bị tham nhũng thì ở giai đoạn triển khai thực hiện, họ tất yếu trở thành kẻ tham nhũng. Hành vi tham nhũng này được thực hiện thông qua phương thức “rút ruột” công trình.

Cảnh báo những nguy cơ

“Chuyên gia” trong điều tra các vụ án “rút ruột” công trình của Phòng PC46 Công an Hà Nội – điều tra viên Dương Văn Tiến, Đội Điều tra tội phạm về tham nhũng tâm sự: Do các hạng mục “rút ruột” thường nhằm vào những phần ngầm nên đòi hỏi thời điểm khám phá phải kịp thời, khẩn trương.Bản thân cán bộ tham gia phá án từ khâu trinh sát đến điều tra phải có kiến thức rộng về xây dựng mới có thể bắt quả tang chính xác và chỉ ngay những phần “rút ruột” so với thiết kế đã được phê duyệt, buộc các đối tượng phải tâm phục, khẩu phục ngay tại hiện trường.
Giai đoạn điều tra tiếp theo, để có chứng cứ vật chất chứng minh hành vi phạm tội của các đối tượng, bắt buộc phải tiến hành giám định để xác định thiệt hại gây ra. Khâu giám định hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, tốn kém, thủ tục rườm rà, kết quả giám định chậm ảnh hưởng đến tiến độ điều tra…
Thượng tá Phan Cao Thu đánh giá, “rút ruột” công trình không chỉ gây thiệt hại lớn tài sản cho Nhà nước mà điều nguy hiểm ở chỗ đã gây ra thiệt hại về tính mạng người sử dụng công trình. Điển hình như vụ cháy chung cư tại quận Thanh Xuân, việc thay đổi ống xả rác không đúng với thiết kế ban đầu đã dẫn tới hậu quả chết người khi xảy ra sự cố cháy.
Tháng 8/2010, xảy ra sập nhà cầu công trình xây dựng một bệnh viện cấp huyện trên địa bàn Hà Nội, làm 6 người bị thương. Đầu tháng 9 vừa qua, cũng đã xảy ra vụ sập mái công trình xây dựng một trụ sở UBND xã trên địa bàn Hà Nội, làm chết 1 người và bị thương 7 người.
“Khả năng rút ruột các công trình này dẫn tới tai nạn là điều đang được cơ quan điều tra đang tập trung làm rõ” – ông Thu cho biết và nhận định: “Với 2 công trình Trường Trưng Trắc và Trường Tiểu học Tân Hội A, nếu cơ quan Công an không phát hiện, ngăn chặn kịp thời, khi đưa vào sử dụng với hàng nghìn các cháu học sinh học tập, sinh hoạt trong công trình đã bị “rút ruột” như vậy thì không ai có thể nói trước thiệt hại về vật chất và tính mạng con người khi các công trình này gặp sự cố”.

[Ông Phạm Tiến Văn, Phó Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng):

Không đảm bảo hệ số an toàn, công trình bị “rút ruột” sẽ gây nhiều hậu quả nghiêm trọngKhi thiết kế công trình phải dựa trên các cơ sở tiêu chuẩn và số liệu tương ứng với hệ số an toàn nhất định.
Công trình xây dựng bị “rút ruột” ở bất cứ hạng mục nào sẽ làm suy giảm tới hệ số an toàn này, ảnh hưởng tới tuổi thọ, độ bền của công trình. Trong điều kiện khai thác bình thường, có thể công trình chưa bộc lộ hậu quả của việc “rút ruột” nhưng khi xảy ra động đất, thiên tai… hệ số an toàn của công trình không được đảm bảo theo đúng thiết kế, sẽ dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng như gây thiệt hại về tài sản, tính mạng con người…

Ông Nguyễn Văn Minh, huyện Đan Phượng, Hà Nội: Chữ “Tâm” đối với người xây dựng đâu rồi?

Chúng tôi hoan nghênh và cảm ơn Công an Hà Nội đã kịp thời phát hiện, khám phá vụ “rút ruột” công trình xây dựng Trường Tiểu học Tân Hội A. Việc phát hiện sớm hành vi rút ruột tại hạng mục móng đã góp phần chặn đứng tội phạm, buộc đơn vị thi công phải thực hiện đúng theo thiết kế đã được phê duyệt, đảm bảo chất lượng công trình.
Tuy nhiên, từ vụ việc trên cũng khiến người dân chúng tôi hoài nghi về chữ “Tâm” của những người làm công tác xây dựng, đặc biệt ở những công trình sử dụng vốn ngân sách Nhà nước. Chúng ta không tiếc tiền bạc đầu tư vào việc học của con em, nhưng có khi nào chính chúng ta lại đẩy con em mình vào chốn nguy hiểm khi chúng phải học trong những ngôi trường được xây dựng kém chất lượng không?

Thượng tá Phan Cao Thu, Phó trưởng Phòng PC46 Công an Hà Nội:Tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng

Đối với bất cứ công trình nào cũng đòi hỏi phải có sự giám sát chặt chẽ mới hạn chế và ngăn chặn được việc bớt xén nguyên vật liệu của nhà thầu so với thiết kế đã được phê duyệt. Do đó, bên cạnh vấn đề lương tâm, danh dự, đạo đức nghề nghiệp của những người làm nghề xây dựng nói chung và cán bộ chịu trách nhiệm tư vấn giám sát nói riêng, ở những nơi có công trình xây dựng bằng vốn NSNN, công trình trọng điểm, công trình phục vụ lợi ích công cộng… ngoài sự giám sát giữa các bên thi công và tư vấn thì cần tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng nhằm phát hiện kịp thời vi phạm. Trong các vụ “rút ruột” công trình đã được khám phá, vai trò giám sát của người dân cực kỳ quan trọng, đã giúp cho cơ quan Công an nhiều thông tin quý giá phục vụ công tác điều tra, xử lý.

____________________________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: