NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Sông Mekong sẽ bị hủy hoại vĩnh viễn?

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Tư 19, 2011

“Phát đại bác khai hỏa”trên sông Mekong

Ngày 19.4.2011, dự kiến khởi công xây đập thủy điện Xayaburi trên sông Mekong. Đây được coi là “phát đại bác khai hỏa” cho một loạt các đập thủy điện sau này, gây tổn thất không thể bù đắp được với sông Mekong. Đến nay, đã có 263 tổ chức thuộc 51 quốc gia phản đối xây dựng đập Xayaburi.

Trong buổi tọa đàm về việc Lào dự kiến khởi công xây đập Xayaburi vào ngày 19.4.2011, do Liên hiệp các hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức chiều 18.4, nhiều tranh luận xoay quanh vấn đề vai trò của ủy hội sông Mekong (MRC) về quá trình tham vấn.
Ở đầu cầu Thái Lan, bà P’Eang, đồng giám đốc của Quỹ phục hồi sinh thái và liên minh khu vực (TERRA – Thái Lan) cho hay, cùng với các tờ báo lớn là Bangkok Post và Nation phản đối các nhà đầu tư, một nhóm 100 người Thái đã tụ tập trước đại sứ quán Lào ở Bangkok để gửi thư phản đối. Dự kiến ngày 19.4 họ sẽ nộp thư phản đối lên bộ Ngoại giao Thái Lan.
“Là một người dân Thái Lan, tôi thấy xấu hổ vì chính quyền Thái Lan không rút kinh nghiệm cho những bài học trong quá khứ vì đã có những đập thủy điện gây nguy hại”, bà nói.
Bà P’ Eang khẳng định, quá trình tham vấn của Lào là không đáng tin cậy và việc MRC không biết về động thái này là việc không chấp nhận được. Việc Lào bỏ qua quá trình tham vấn các nước thành viên Thái Lan, Campuchia và Việt Nam là một sự thất bại của MRC.

Hơn thế nữa, MRC còn bỏ qua công đoạn Lào tham vấn chính người dân của họ trước khi tiến hành xây dựng đập thủy điện này.

Đại diện của tổ chức Sông ngòi quốc tế, bà Ame, cán bộ vận động chính sách vùng Mekong nói, báo cáo của Lào mới chỉ xem xét tác động của Xayaburi trong bán kính 10km tính từ thân đập, bỏ qua tác động xuyên biên giới, mà ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nước khác trong khu vực. Rõ ràng có lỗ hổng về nghiên cứu ở sông Mekong và cần phải hoãn xây dựng đập thủy điện sau 10 năm, khi có nghiên cứu toàn diện hơn.

Bà Ame cũng khẳng định, vai trò của MRC cần phải xem xét vì đến nay đã có hơn 2.000 người gửi thư đến bày tỏ sự phản đối. Nhiều tổ chức và cá nhân cũng gửi thư đến MRC trong hai năm qua. Trong khi dòng sông có vai trò quan trọng ở khu vực châu Á và thế giới, chỉ đứng sau Amazon về sự phong phú sinh vật.

Nhận định về việc Lào có thể khởi công dự án vào ngày mai 19.4, ông Đào Trọng Tứ, nguyên phó tổng thư ký MRC cho rằng, việc xây Xayaburi sẽ là “phát đại bác khai hỏa” cho một loạt các đập thủy điện sau này, gây tổn thất không thể bù đắp được với sông Mekong và đây là một câu chuyện buồn.

Theo kế hoạch, ngày 19.4 ủy ban liên hợp của MRC sẽ tiến hành cuộc họp về quyết định có cho phép Xayaburi được xây dựng hay không tại Viên Chăn, Lào.

20 triệu người bị ảnh hưởng

Đến nay, đã có 263 tổ chức phi chính phủ thuộc 51 quốc gia đã ký vào biên bản kiến nghị gửi Thủ tướng Lào và Thái Lan phản đối xây dựng đập Xayaburi. Các tổ chức lớn như WWF, IUCN, WCD đều ủng hộ việc hoãn xây dựng 12 đập trong 10 năm để có thể nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.
Các nhà khoa học thuộc mạng lưới Sông ngòi Việt Nam VNR cho rằng, nếu 12 con đập trên dòng chính Mekong được xây dựng, đoạn sông dài 2.400 km ở hạ lưu (50% chiều dài Mekong) sẽ biến thành vùng hồ, lưu trữ lại phù sa. Do đó phù sa không thể xuống hạ lưu là châu thổ sông Mekong ở đồng bằng sông Cửu Long và biển Hồ của Campuchia.

Lượng phù sa hàng năm Mekong tải về hạ lưu là 160 – 165 triệu tấn. Con số này sẽ giảm còn 1/4, tương đương 42 triệu tấn khi 12 đập được xây dựng. Như vậy, đời sống của 20 triệu dân ở đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị đe dọa, ảnh hưởng đến an ninh lương thực của cả khu vực và thế giới.

Đồng thời, mất phù sa cũng là tác nhân khiến bờ biển phía Đông của đồng bằng sông Cửu Long và mũi Cà Mau bị sạt lở nghiêm trọng.

Mất phù sa cũng làm cho ĐBSCL bị sụt lún và chìm rất nhanh dưới mực nước biển, cùng tác động của nước biển dâng do biến đổi khí hậu.

Trong mùa khô, không đủ nguồn nước để ém phèn sẽ dẫn đến sự phèn hóa của diện tích khá lớn vùng Đồng Tháp Mười, tứ giác Long Xuyên, tây nam sông Hậu.

Ước tính, riêng đồng bằng sông Cửu Long, tổn thất cá trắng là khoảng 240.000 – 480.000 tấn/năm. Nếu tính 2.500 USD/tấn, mỗi năm đồng bằng sông Cửu Long sẽ thiệt hại khoảng 500 triệu đến một tỷ USD.

Âm thầm khởi công từ 5 tháng trước

Trả lời trực tuyến qua mạng internet, Bà P’Eang – Đồng Giám đốc Terra (Quỹ phục hồi sinh thái Thái Lan) chiều 18 – 4, cho hay, Lào đã khởi công con đường chính dẫn đến nơi xây đập từ năm tháng trước. Con đường này dài 30km, nối từ làng Ban Nara đến Ban Talan và Ban Houay Souy, nơi gần với địa điểm xây đập.

Qua sự việc này, tổ chức Terra đánh giá quá trình tham vấn của Ủy hội sông Mekong (MRC) là không đáng tin cậy. “MRC nói không được biết câu chuyện xây đập là một động thái không thể chấp nhận, không hoàn thành nhiệm vụ” – Bà P’Eang cho biết.

Về mặt cá nhân – là người Thái Lan – bà P’Eang “xấu hổ vì Thái Lan không biết rút kinh nghiệm từ quá khứ”. Nhiều ngân hàng Thái Lan hiện nay, dù bị phê phán, vẫn đang đổ tiền đầu tư cho dự án Xayaburi. Trong khi đó, Thái Lan đã có bài học nhãn tiền khi xây dựng quá nhiều đập và đã gây tác hại nghiêm trọng tới sinh thái trong một thập kỷ qua.

Trong khi đó, Bà Ame, cán bộ vận động chính sách vùng Mekong, cập nhật quan ngại của các tổ chức sông ngòi và các tổ chức quốc tế khác trước sự việc này. Theo bà Ame, các nhà ra quyết định khu vực Mekong không có lý do thuyết phục để quyết định tiếp tục công trình. Tính cấp thiết của dự án này là không có.

Bà Ame cũng cho biết, với tình hình xây dựng đập Xayaburi đang tiến triển như thông tin nhận được trong hai ngày qua, vai trò của MRC đáng xem xét vì đã đánh mất niềm tin của người dân.

Ai hưởng lợi

Phái đoàn của Việt Nam đã lên đường sang Viengchan (Lào) ngay khi có tin nước này lặng lẽ khởi công xây dựng đập Xayaburi.

Theo ông Đào Trọng Tứ, ủy viên ban cố vấn Mạng lưới sông ngòi Việt Nam, MRC đã tiến hành rất nhiều nghiên cứu, nhưng do vướng những thủ tục nhất định, ngoài ra còn do sự tôn trọng vai trò của nước xây dựng dự án… nên không thể công bố sớm các kết quả nghiên cứu này chứ không phải Việt Nam phản ứng chậm.

Ông Tứ cũng cho hay, Việt Nam chắc chắn không để xây dựng đập Xayaburi. Nếu Lào nhất quyết xây bất chấp phản ứng của quốc tế, động thái tiếp theo của Việt Nam sẽ là cùng cộng động quốc tế ngăn chặn việc xây dựng 11 đập còn lại.

Trong vấn đề lợi ích giữa các nước khi đập Xayaburi được xây, ông Tứ cho rằng, Trung Quốc là nước hưởng lợi chính mà không chịu bất cứ thiệt hại nào. Chiến lược của Trung Quốc có thể thấy rõ ràng là bán điện cho Thái Lan và Việt Nam. Trong khi đó, việc xây đập này trên sông Mekong sẽ hủy hoại dòng sông quan trọng này, làm ảnh hưởng sinh kế của cả Lào, Việt Nam, Thái Lan và Campuchia.

Cùng với việc kiên trì ý kiến trì hoãn xây dựng đập Xayaburi sau 10 năm nữa, ông Tứ nói, phía Việt Nam có thể cùng quốc tế giúp Lào nghiên cứu, khai thác thủy điện các chi lưu của sông Mekong. Hiện nay, Lào có tiềm năng thủy điện lên tới 13.000MW trên các dòng nhánh của sông Mekong, nhưng mới khai thác vài ngàn.

Đập Xayaburi sẽ cắt ngang sông Mekong, thuộc phần lãnh thổ của Lào ở vị trí cách ĐBSCL 1.930 km, cách biên giới Thái Lan về phía nam (tỉnh Chiang Rai) 365 km. Theo dự kiến, con đập sẽ được xây dựng trong tám năm và sau khi hoàn thành sẽ có công suất 1.260 MW; 95% điện năng sẽ được bán cho Thái Lan.

Theo các tổ chức môi trường, nếu đi vào vận hành, đập Xayaburi sẽ hủy hoại vĩnh viễn môi trường sống và hệ sinh thái của sông Mekong, đẩy 41 loài cá tới nguy cơ tuyệt chủng, ảnh hưởng tới phương kế sinh nhai cũng như an ninh lương thực của hàng chục triệu người trong khu vực.

(tổng hợp)

____________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: