NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Hà Nội: Tham BĐS bỏ hồ

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Năm 7, 2011

“hồ Dần Mất” và “hồ Đang Lấp”

Hồ Dần Mất và hồ Đang Lấp, hai cái tên kì lạ trong danh sách “Các hồ tại Hà Nội” trên Wikipedia lôi cuốn chúng tôi đi tìm hiểu về 2 chiếc hồ này.

Từ đó, theo lời kể của những người già, chúng tôi tìm thấy hành trình “xóa sổ” nhiều hồ, ao của Hà Nội xưa.

Ao Bầu biến thành gò

Theo định vị trên Bách khoa toàn thư Wikipedia, chúng tôi tìm đến khu vực Trại Cá cũ, nay là ngõ Trại Cá, đường Trương Định (Hà Nội). Những người già ở đây cho biết: “Khu này xưa kia toàn là ao hồ, cư dân thưa thớt, nay thì người ta đã lấp hết rồi. Chính cái chỗ bác cháu mình đang ngồi đây là lòng hồ đấy”.

Bác Nguyễn Văn Bình, nhà ở ngõ 129E đường Trương Định nhớ lại: “Quán trà đá này xưa kia chính là Ao Bầu. Ao Bầu thực ra gồm 2 cái ao ngăn với nhau bằng một cái bờ. Bây giờ thì bờ ao chính là lối đi, còn 2 cái ao thì trở thành 2 cái gò”.

Theo tay bác chỉ, gò thứ nhất là nơi chúng tôi đang ngồi, một khu đất chưa có nhà ở, mà theo bác Bình nói: “Nhà nước đã đo đạc cả rồi nhưng chưa sử dụng gì cả.” Giờ đây, khoảng trống này trở thành nơi cho những người vô gia cư lập lán ở tạm và người dân dựng lều lán la liệt để bán hàng cơm hàng nước. “Hà Nội đất vàng đất bạc, thế mà ở đây đất bỏ không còn mênh mông, trong khi người dân thì chưa có chỗ hội họp, chúng tôi thấy phí phạm quá trời!”. Bác Bình chép miệng.

Còn Ao Bầu thứ 2 nằm bên kia đường (xưa kia là bờ ao), thì nay là lù lù một gò những gạch đá, phủ bên trên bằng lớp lớp rác rưởi, chai lọ, túi nilon …

Những người dân Trại Cá kể lại, Ao Bầu ban đầu thuộc quản lý của Hợp tác xã Đông Ba, chuyên dùng để nuôi cá và thả rau muống. Nhưng về sau, do người dân xung quanh thiếu ý thức nên nước ao đã bị ô nhiễm, cá không sống được. Hợp tác xã thôi hoạt động khoảng 10 năm về trước.

Sau đó, do không có ai quản lý, nên những người xây nhà ngoài phố đã nườm nượp chở gạch đá tùy tiện đổ xuống ao. Ao Bầu biến mất. Chỉ còn lại “trận địa rác” và một khoảng đất trống như hiện nay.

Hồ Mẫu Tám 6500m2 còn 40 m2

Diện tích cả hai Ao Bầu lớn hơn hồ Mẫu Tám ở bên cạnh. Theo chỉ dẫn của những người già, tôi tìm sang hồ Mẫu Tám cũng thuộc Trại Cá cũ. Tất cả những gì còn lại của gần 6500m2 mặt nước xưa kia nay chỉ còn khoảng 40 m2, xanh ngăn ngắt nằm trong khuôn viên ngôi biệt thự của ông Bảo Sinh – chủ trang trại chó mèo cảnh nổi tiếng nhất Hà Nội.

Cách đây chừng 35 năm, trên hồ Mẫu Tám, ông Bảo Sinh đã dựng bức tượng Phật bằng gạch này, còn có cả tượng thầy trò Đường Tăng đi lấy kinh, những mong Phật che chở cho các linh hồn, và người dương gian thấy tượng Phật thì đừng làm điều ác.

Nay tượng Phật vẫn còn đó, hàng năm đều được sơn lại trông vừa uy nghiêm vừa hiền hậu, nhưng tượng Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới đã đổ vì rung chấn do ảnh hưởng của việc xây dựng những công trình lớn xung quanh, mặt nước mênh mông hồ Mẫu Tám cũng đã không còn nữa.

Như vậy, Hà Nội không hề có cái hồ nào tên là hồ Dần Mất và hồ Đang Lấp. Có phải đó chỉ là một trò chơi chữ trên Wikipedia? Ban đầu khi chúng tôi hỏi những cái tên ấy, ai cũng đi từ ngạc nhiên đến cười ồ lên.

Nhưng những người lớn tuổi ở Trại Cá đã kết thúc câu chuyện kể bằng một câu nói nửa đùa nửa tiếc: “Thế là từ điển họ nói đúng đấy cô ạ. Nhưng giờ phải sửa lại là hồ Đã Mất, và hồ Cũng Mất thì phải hơn!”.

Đáy hồ thành nơi chọi gà

Câu chuyện “bãi bể hóa nương dâu” đất kinh kỳ chưa dừng ở đó. Chúng tôi tìm đến hồ Đình (nay gọi là hồ Bán Nguyệt) trước đình Khương Thượng. Hồ đình Khương Thượng trước kia vốn rộng, nhưng nay cũng đã bị thu hẹp đi, chỉ còn khoảng 250m2, xung quanh từ lâu đã xây kè gạch.

Cô Kim Anh sống ở khu vực này cho biết, ngay cả hồ Hố Mẻ, xưa kia cũng là hồ tự nhiên khá rộng. Nhưng do người dân lấn chiếm nhiều nên nay chỉ còn khoảng 75% diện tích.

Nghe nói, Dự án cải tạo hồ Hố Mẻ đang được triển khai cũng sẽ xây lối đi và trồng cây quanh hồ, như vậy vừa có chỗ cho bà con đi dạo, vừa chấm dứt tình trạng đổ rác và phế thải xây dựng công khai lấn chiếm lòng hồ diễn ra nhiều năm nay.

Làng Khương Thượng xưa kia vốn chi chít ao chuôm, có những nhà có tới 2 hoặc 3 ao, nhưng ngày nay, chỉ còn lại ao Đình (được gọi là Hồ Đình) và hồ Hố Mẻ. Những ao, đầm trong các ngôi làng Hà Nội khác cũng đều chung số phận như chuyện đã nêu trên. Từ những năm 90 của thế kỷ trước tới nay là thời gian tốc độ giảm diện tích mặt ao, hồ tại Hà Nội mạnh mẽ nhất.
Sân bóng trường Thủy Lợi bây giờ; cả dãy phố suốt từ trước của chùa Bộc đến tận ngã tư Chùa Bộc – Thái Hà; cả dãy nhà từ trước cửa đình Kim Liên ra đến cách hầm Kim Liên khoảng 200 mét; … Theo ký ức của những người già thì xưa kia đều là những ao, hồ trải dài theo phố, nhưng nay đều đã thành chung cư, cao ốc, tập thể.

Khu Giảng Võ xưa kia cũng rất nhiều ao lớn nhỏ rải đến tận phố Hào Nam và đê La Thành nhưng bây giờ cũng chỉ còn lại duy nhất hồ Giảng Võ mà thôi.

Đã từng có một thế hệ vì Hà Nội xanh

“Đã từng có trong lòng tôi một hồ Gươm thu nhỏ ngay tại trước đình Khương Thượng”. Đó là lời ông cụ Nhị, 74 tuổi, người bảo vệ đình Khương Thượng, đã sống ở đây từ khi 8 tuổi, đôi mắt ánh lên những niềm vui khi nhớ lại tuổi thơ: “Ngày xưa chính giữa lòng hồ Đình cũng có một đảo nhỏ, cũng gọi tên là đảo Rùa. Trên đó người ta dựng lên một cái miếu nhỏ. Có đảo Rùa trong ao Đình trông cũng rất là hay. Mấy năm trước, khi cải tạo hồ người ta nạo bỏ đảo Rùa đi, nhưng trong lòng tôi không bao giờ quên hình ảnh đầu tiên của ao Đình”.

Cụ Nhị trở về với tuổi 20 của mình. Đó là những ngày sôi nổi hoạt động lao động xã hội chủ nghĩa, cụ đã tham gia cải tạo nhiều hồ to và đẹp của Hà Nội, nhờ thế mà được biết những bằng chứng địa chất của thủ đô.

Hồi đó, cụ cùng các thanh niên nạo vét lòng hồ Bảy Mẫu, dưới đáy hồ toàn những vỉa cây đã biến thành mùn. Nhìn qua thì đó như những lớp đất màu thâm đen, nhưng đem về phơi khô thì đốt rất cháy. “Ban đầu hết sức khó hiểu khi thấy “củi” là một đống đất ở ngoài sân” – Cụ Nhị liên hệ đến thứ mà người dân vùng rừng U Minh gọi là “củi” mà thời bộ đội cụ đã sống cùng dân ở đó.

Hóa ra đó là những tảng mùn lấy từ rừng U Minh mà cây, lá mục bao thời gian trầm tích, dân cứ xúc về để chất đống đốt dần. Cụ gọi đó là thứ “than non” – thứ “than” luôn làm cho người dân và các nhà khoa học lo lắng mỗi khi mùa khô kéo dài ở rừng U Minh khiến lửa âm thầm cháy từ trong lòng đất. Dưới lòng hồ Hà Nội cũng có những vỉa mùn dày và dấu tích của rừng, cho thấy đó rất có thể đó là vùng trũng do sự sụt lún của rừng ngày xưa.

Xây nhà cao đổi chỗ cho hồ

Vậy là hành trình kiến tạo của tự nhiên đã biến “nương dâu” thành “bể”. Người Hà Nội thế hệ cụ Nhị (thế hệ thanh niên những năm 60 của thế kỷ trước) đã cố làm cho những cái “bể” Hà Nội đẹp hơn bằng tình yêu, bằng sức trẻ của mình.

Còn bàn tay kiến tạo của con người Hà Nội hôm nay lại biến “bể” thành những phố cao tầng. Câu chuyện của nửa thế kỉ trước về những đầm hồ rải bên các phố, thả đầy những bè rau muống sạch, luộc lên xanh ngắt ngọt ngào, đem dầm với thứ quả sấu Hà Nội, mang vị chua dịu vào những bữa cơm ngày hè quen thuộc của xứ Tràng An đã thành quá cũ.

“Xây cho nhà cao cao mãi, mà hồ thì dấu tích đã không còn” – một cao niên chép miệng với chúng tôi. Và Hà Nội ngày nay, hẳn đã không còn là “thủ đô có nhiều hồ, ao nhất trên thế giới” như niềm tự hào của chúng ta ngày xưa nữa.

Người Hà Nội bây giờ không biết đến hình ảnh của những chiếc hồ đầy bèo Tây xanh um như ngọc, cao đến 60 – 70 cm mà cứ hè về trổ đầy hoa màu tím sáng, với một cánh làm nhân như chiếc đuôi công, rực rỡ đến nao lòng ….

Đó chỉ còn là những kí ức yên ả sáng ngời trong tâm trí những bậc cao niên.

theo Giang Linh
__________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: