NGÔN NGỮ & VĂN HÓA

CHÚC MỪNG NĂM MỚI

Đề án giáo dục tốn kém hay là chuyện đẻ ngược

Posted by tuldvnhloc trên Tháng Sáu 9, 2011

Đề án “Đổi mới Chương trình, Sách giáo khoa Giáo dục Phổ thông sau năm 2015” của Bộ GD-ĐT với khoản kinh phí 70.000 tỷ đồng (khoảng 3, 5 tỷ đô la) đang thu hút sự chú ý của dư luận. Liệu đề án này có giúp gì cho việc cải thiện nền giáo dục của nước nhà hay không?

70 nghìn tỷ đồng và một bản nháp vội vàng

Dự thảo đề án Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015 (gồm 32 trang mà Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam nhận được từ Bộ GD&ĐT), đề xuất tiến hành đồng thời việc xây dựng chương trình từ tiểu học đến THPT, xây dựng chương trình các môn học và hoạt động giáo dục từ lớp 1 đến lớp 12. Việc biên soạn sách giáo khoa (SGK) cũng tiến hành theo phương thức tương tự.
Việc thử nghiệm dự kiến bắt đầu từ năm học 2015 – 2016, cũng theo phương thức tiến hành đồng thời cả ba cấp học, một hoặc hai lớp học trong từng cấp học. Chỉ thử nghiệm nội dung mới, khó của chương trình, SGK tại một số địa phương đại diện cho các vùng miền và những nơi tình nguyện tham gia.
Việc triển khai chính thức sẽ bắt đầu ngay sau khi thử nghiệm được hai năm, từ năm học 2017 – 2018 tiến hành đồng thời ba cấp học. Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT sẽ không yêu cầu triển khai đại trà như từng làm mà nơi nào có đủ điều kiện tối thiểu (giáo viên, cơ sở vật chất, thiết bị…) triển khai trước, nơi nào chưa đủ điều kiện thì lập kế hoạch và có lộ trình phấn đấu đủ mới thực hiện. Dự kiến năm 2022 là thời điểm triển khai đại trà đến lớp học cuối cùng.
Nhiều chuyên gia cho rằng, dự thảo mà họ tiếp cận tuy đã là phiên bản 12 nhưng nội dung soạn thảo sơ sài, thể hiện rõ sự chuẩn bị thiếu kỹ lưỡng. Điều này đặc biệt thể hiện rõ ở động thái tung ra con số 70 nghìn tỷ đồng.
“70 nghìn tỷ đồng tương đương 3,5 tỷ USD. Để được đầu tư một khoản tiền khổng lồ như thế cần có một chồng hồ sơ dày cộp và phải thuyết trình trước Quốc hội chứ không chỉ nói khơi khơi trong hơn 30 trang bản thảo A4”, một học giả nói.
Theo nhiều học giả, dự thảo đề án họ được tiếp cận là phiên bản 12 do Bộ GD&ĐT gửi đến Liên hiệp Các hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam đầu tháng 5 để lấy ý kiến đóng góp. Ngày 1-6, Liên hiệp Các hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam tổ chức hội thảo góp ý dự thảo đề án. Ngoài đại diện các cơ quan hữu quan của Bộ GD&ĐT, 10 chuyên gia có mặt tại hội thảo đều bày tỏ thái độ không đồng tình với quy trình thực hiện cũng như nội dung đề án.

Sinh con rồi mới sinh cha?

GS Chu Hảo (nguyên Thứ trưởng Bộ Kh&CN) nhận xét: “Chương trình, SGK hiện hành thực hiện từ năm 2002 đến nay chưa được tổng kết, nghĩa là khiếm khuyết của chương trình trước chưa được phân tích, mổ xẻ một cách đầy đủ mà đã làm cái mới. Chính vì vậy mà nội dung đề án không cụ thể, không rõ ràng.
Theo GS Chu Hảo, người được mời tham dự buổi góp ý kiến cho Đề án “Đổi mới Chương trình, Sách giáo khoa Giáo dục Phổ thông sau năm 2015” của Bộ Giáo dục, do Liên hiệp các Hội KH&KT VN tổ chức ngày 1 tháng 6 vừa qua, ông cũng như GS Văn Như Cương, đều ngạc nhiên về con số dự toán kinh phí khổng lồ của Đề án. “Càng ngẫm tôi lại càng băn khoăn, e rằng cách làm không bình thường này lại có vẻ như thông thường của Bộ Giáo dục Đào tạo (GD&ĐT), rằng sự dễ dãi trong sử dụng tiền thuế của nhân dân, sự thiếu minh bạch về tài chính vẫn tiếp diễn… “ – ông nói.
Thực ra, đây mới là Dự thảo lần thứ 12 của đề án, nó sẽ còn được góp ý kiến nhiều. Được biết, Dự thảo “Chiến lược phát triển Giáo dục giai đoạn 2008 (rồi lần lượt lùi sang 2009, 2009, 2010, 2011… ) – 2020 đã làm Dự thảo đến lần thứ 14 mà vẫn chưa có hồi kết thúc! Vả lại, Đề án trên 3 tỷ rưỡi USD này chắc chắn phải thông qua Quốc hội theo luật định; mà toàn dân đang mong muốn Quốc hội khoá này sẽ mạnh mẽ hơn khoá trước, khoá đã dám nói “Không!” với Dự án “Đường sắt cao tốc”.
Cũng theo ông Chu Hảo, dự thảo được soạn thảo theo một quy trình ngược như vẫn thường nói trong dân gian: Sinh con rồi mới sinh cha/ Sinh cháu quét nhà rồi mới sinh ông. Nhóm soạn thảo khẳng định là Đề án được khởi thảo xuất phát từ yêu cầu được ghi trong Văn kiện ĐH XI của Đảng: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, các bậc học. Tích cực chuẩn bị để từ sau năm 2015 thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới”.
Nhưng đáng tiếc là nhóm soạn thảo lại không được lãnh đạo ngành giáo dục chỉ đạo thực hiện yêu cầu ở tầm vĩ mô, quan trọng hơn yêu cầu nói trên nhiều, cũng ở trong văn kiện đó, là: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản ký là khâu then chốt”.

“Chưa có đề án “Đổi mới căn bản và toàn diện nền Giáo dục Việt Nam”, chưa có “Chiến lược Phát triển Giáo dục giai đoạn 2011- 2020” thì làm sao đã có cơ sở định hướng cho những đề án nhỏ như về Chương trình và Sách giáo khoa cấp phổ thông sau năm 2015 này?” – ông này băn khoăn.

Đề án chắp vá và không có gì mới?

Cũng theo ý kiến của ông Chu Hảo, nếu lãnh đạo ngành Giáo dục dám nhìn thẳng vào sự thật, thừa nhận tình trạng khủng hoảng giáo dục như ý kiến của các nhà khoa học và toàn xã hội lên tiếng từ hàng chục năm nay thì việc cấp thiết hơn cả là phải tiến hành soạn thảo Đề án Cải cách toàn diện và triệt để nền giáo dục nước nhà, chứ không phải là tiếp tục thực hiện các đề án đổi mới chắp vá, thiếu nhất quán, thiếu đồng bộ và tốn kém như trong nhiều năm qua.”

Dự thảo Đề án lần này không được chuẩn bị kỹ như Đề án năm 2002. Các đề mục vẫn “kinh điển” như vậy, nhưng sơ sài, nhiều các “khẩu hiệu” mang tính mục tiêu mà ít kế hoạch hành động cụ thể. Vẫn rất thiếu các nội dung liên quan đến hệ thống dạy nghề và định hướng phân luồng sau trung học cơ sở. Không có đề xuất gì mới và cụ thể về việc đổi mới hệ thống bằng cấp và chế độ thi cử hết sức lỗi thới và nặng nề như hiện nay…

Đặc biệt là , đề án không xác định một chương trình nghiên cứu khoa học nghiêm chỉnh nào làm cơ sở lý luận và thực tiễn cho Đề án ở khâu đầu tiên và cũng không có kế hoạch rõ ràng cho công tác chuẩn bị triển khai Chương trình và làm lại Sách giáo khoa ở khâu cuối cùng.

Ngay cả dự toán kinh phí cũng được coi là hoàn toàn không có cơ sở, không theo chuẩn mực nào và quá lớn.

Công khái các ý kiến phản biện?

Lãnh đạo Liên hiệp các Hội KH&KT VN đã có công văn tổng hợp ý kiến các nhà khoa học được mời tham gia hội thảo gửi cho Bộ Giáo dục. Ý kiến ở buổi góp ý rất cởi mở, thẳng thắn, phong phú và khá tập trung.
Tuy nhiên, của các nhà khoa học thuộc Liên hiệp các Hội KH&KT VN, lại chưa được công bố rộng rãi trong xã hội..
Ý kiến của hầu hết chuyên gia mà PV Tiền Phong phỏng vấn đều cho rằng, ngoài quy trình ngược, dự thảo đề án còn thiếu cớ hợp lý để xuất hiện.
Trao đổi với PV Tiền Phong, một lãnh đạo Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (cơ quan được lãnh đạo Bộ GD&ĐT giao nhiệm vụ chắp bút soạn thảo đề án) cho biết, dự thảo đề án vẫn trong quá trình nghiên cứu và xây dựng, chưa đến lúc thông báo với dư luận xã hội. Những việc Viện này đang tiến hành là xin ý kiến lãnh đạo Bộ GD&ĐT, đồng thời trưng cầu ý kiến một vài đơn vị, địa phương, tổ chức.
“Trong quá trình triển khai các bước tiếp theo, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo để tiếp tục xin ý kiến diện rộng hơn nữa, cuối cùng là đưa lên mạng của Bộ GD&ĐT xin ý kiến dư luận xã hội trước khi trình lên các cấp cao hơn”, vị lãnh đạo này nói. Về “quy trình ngược” mà một số học giả nêu ra, vị lãnh đạo này nói: “Có những điều chúng tôi chưa thể nói vào thời điểm này. Khi nào có điều kiện chúng tôi sẽ giải thích với dư luận xã hội”.
GS.VS Đặng Vũ Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam nói: “Tôi nghĩ rằng những phản biện có tính khoa học của LHH đăng công khai sẽ có lợi vì qua đó nhận được thêm nhiều ý kiến đóng góp của công chúng. Từ khi tôi về đây – và chắc là từ trước tới giờ cũng thế – tôi thấy những kết luận phản biện của LHH chưa có gì là không công khai cả. Vì thế, kết quả phản biện về đề án “Đổi mới Chương trình, Sách giáo khoa Giáo dục Phổ thông sau năm 2015” chắc là càng không có vấn đề gì để LHH không công khai.

Dùng 3 tỷ rưỡi đô la vào việc gì?

Theo đánh giá của ông Vũ Đình Chuẩn, việc đổi mới chương trình và SGK ở nước ta đặt ra vào thời điểm này để thực hiện vào năm 2017 là phù hợp với xu hướng và kinh nghiệm chung của thế giới, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực với các phẩm chất và năng lực phù hợp với giai đoạn phát triển mới của đất nước. Bên cạnh đó, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đặt ra nhiệm vụ phải đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục. Để thực hiện được nhiệm vụ ấy, chúng ta đang xây dựng Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020. Việc đổi mới chương trình và SGK là một trong những nội dung quan trọng trong chiến lược đó.
Ông Chuẩn cho biết, không phải tất cả số tiền 70.000 tỷ đồng đều được chi cho việc biên soạn chương trình – SGK. Kinh phí dự kiến dành cho việc biên soạn chương trình – SGK chỉ chiếm chưa đầy 1/70 tổng dự toán, tức là khoảng hơn 960 tỷ đồng. Số tiền còn lại chi cho các công việc khác như xây dựng cơ sở vật chất trường học khoảng 35.000 tỷ đồng (chiếm 1/2 tổng dự toán); mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học 30.000 tỷ đồng; đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý hơn 390 tỷ đồng… Với nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước gấp nhiều lần mức quy định và lại là công trình quan trọng quốc gia, đề án sẽ được bàn thảo tại kỳ họp Quốc hội và chắc chắn phải tuân thủ theo đúng các quy định về tài chính. Tuy nhiên, đây mới chỉ là mức khái toán, các thành viên Ban soạn thảo sẽ còn tiếp tục tính toán chi tiết và xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp.

Bộ GD-ĐT được Chính phủ giao nhiệm vụ nghiên cứu và xây dựng Đề án đổi mới chương trình – SGK phổ thông để có thể triển khai vào năm 2017. Hiện nay, đề án đang trong giai đoạn nghiên cứu xây dựng. Để hoàn thiện đề án, Ban soạn thảo sẽ tiếp tục xin ý kiến của các nhà khoa học, các bộ, ngành và cả dư luận xã hội trước khi trình các cấp có thẩm quyền phê duyệt.

(tổng hợp)
______________________________________________________________

Advertisements

Trả lời

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: